Σε μια παραλιακή πόλη που  μοιάζει φάντασμα, σε έναν έρημο, σχεδόν ονειρικό τόπο, σε ένα μάλλον τρομακτικό ημιτελές ξενοδοχείο, διεξάγεται ένα συνέδριο μετάφρασης με προσκεκλημένους μεταφραστές απ’ όλον τον κόσμο. Ενώ στην κοντινή  ακτή εμφανίζονται μυστηριωδώς πτώματα θαλάσσιων λεόντων, στη διάρκεια του συνεδρίου συμβαίνουν ακόμα πιο μυστηριώδεις θάνατοι συνέδρων. Ο αφηγητής Μιγκέλ Ντε Μπλαστ, μεταφραστής και σύνεδρος, αναζητεί τους ενόχους αξιοποιώντας τις επαγγελματικές του ικανότητες, ενώ είναι και ο ίδιος ύποπτος.

Με τη μαγική δύναμη της λογοτεχνίας, η γλώσσα και οι ερμηνείες της γίνονται αντικείμενο μυθοπλασίας σε μια ιστορία έρωτα και μυστηρίου, ενώ οι λέξεις μεταφράζονται σε πραγματικότητα -και αντιστρόφως- σ’ ένα συναρπαστικό λογοτεχνικό παιχνίδι.

1947. Ο Τζο Ντικμάν, νεαρός Γάλλος που έχει πολεμήσει σε όλα τα μέτωπα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και είναι φορτωμένος με παράσημα, νιώθει χαμένος σε μια μεταπολεμική Γαλλία που έχει λησμονήσει τους αληθινούς της ήρωες. Ανοίγει, με τον φίλο του Σκαρφάτι, ένα γραφείο ιδιωτικών ερευνών. Η πρώτη μεγάλη υπόθεση που αναλαμβάνουν να διαλευκάνουν αποδεικνύεται πραγματική βόμβα! Ένας δισεκατομμυριούχος πέφτει από το ιδιωτικό του αεροπλάνο πάνω από τη Μάγχη και οι συνεπιβάτες του σκοτώνονται ο ένας μετά τον άλλο. Ερευνώντας, οι δύο ιδιωτικοί ντέτεκτιβ διασταυρώνονται με μια ακατανίκητα γοητευτική ξανθιά με γκρίζα μάτια, με μουσικούς της τζαζ και νεαρούς «ζαζού» του Σαιν-Ζερμαίν-ντε-Πρε που ακολουθούν τη μόδα της εποχής και παθιάζονται με την τζαζ, με μια ρομαντική πόρνη που ερωτεύεται τον Ντικμάν, με διεφθαρμένους μπάτσους, με αντιστασιακούς, με πρώην γκεσταπίτες κι Αμερικανούς στρατιώτες ευγενικούς όσο και αφελείς.

Ένα συναρπαστικό νουάρ μυθιστόρημα που διαδραματίζεται σε μια παράξενη μεταπολεμική περίοδο όπου το χιούμορ και το γέλιο αντισταθμίζουν την πίκρα και την απογοήτευση μιας βροχερής Γαλλίας που αποφασίζει να κλείσει τους οίκους ανοχής της.

«Η συγχώρηση, αν υπάρχει κάτι τέτοιο, δεν πρέπει και δεν μπορεί να συγχωρεί παρά μόνο το ασυγχώρητο, το ανεξιλέωτο – και συνεπώς να κάνει το αδύνατον.[…]. Θα πρέπει να διερωτηθούμε αν το ανεπανόρθωτο σημαίνει το ασυγχώρητο. Δεν το πιστεύω, όπως επίσης το “απαράγραπτο”, μια δικαιική έννοια, δεν ανήκει στην τάξη της συγχώρησης και δεν σημαίνει το ασυγχώρητο.»

JACQUES DERRIDA

Σε αυτό το βιβλίο δημοσιεύεται η διάλεξη που εξεφώνησε ο Ζακ Ντερριντά στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών (18 Δεκεμβρίου 1997), η οποία πραγματεύεται την έννοια της συγχώρησης και τη σχέση της με την ηθική, το δίκαιο και την πολιτική. Από αυτόν το συσχετισμό ο Γάλλος φιλόσοφος θα πραγματευθεί θέματα που αφορούν γενικότερα τη σχέση της δικής του σκέψης, της αποδόμησης, με την ηθικο-δικαιικο-πολιτική τάξη.

Η αντάξια του ονόματός της συγχώρηση είναι απροϋπόθετη, δηλαδή υπερ-ηθική, χωρίς κανόνες, και εκχωρείται χωρίς όρους, χωρίς να είναι εκ των προτέρων απαραίτητη η αίτηση συγχώρησης. Γι’ αυτό και συγχωρεί μόνο το ασυγχώρητο, αυτό πού αδυνατούμε να συγχωρήσουμε, ακόμη και αν το θέλουμε. Αντίθετα η υπό προϋποθέσεις συγχώρηση –σχετική και ηθική– εκχωρείται υπό τον όρο ο αδικητής  να έχει ζητήσει προηγουμένως συγχώρηση από το θύμα του.

Στην απροϋπόθετη συγχώρηση, επειδή είναι ξένη, ετερογενής προς την τάξη του δικαίου και της πολιτικής, είναι αδύνατον να στηρίξει κανείς το δίκαιο και την πολιτική. Ωστόσο η υπό προϋποθέσεις συγχώρηση εμφανίζεται σε αυτή την τάξη με άλλα, συναφή ονόματα και υπό πολλές μορφές. Γι’ αυτό και ο Ντερριντά πραγματεύτεαι τα προβλήματα που εγείρουν η αμνηστία, η παραγραφή, το απαράγραπτο, το Άουσβιτς (η Σοά), η καινοφανής έννοια του εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας, το κυριαρχικό δικαίωμα απονομής χάριτος, ο παγκόσμιος εκθεατρισμός της αίτησης συγχώρησης από αρχηγούς κρατών και από την Εκκλησία (για τα εγκλήματα που έχουν διαπραχθεί εναντίον  άλλων κρατών ή εθνοτήτων), το απαρτχάιντ  (η προσφυγή στη συγχώρηση εν είδει αμνηστίας εν όψει της εθνικής συμφιλίωσης).

Παρίσι, 1680. Ο Βασιλιάς Ήλιος μεσουρανεί και γύρω του περιστρέφονται τόσο η ροκοκό Αυλή της κάποτε ισχυρής αριστοκρατίας όσο και το Παρίσι των αστών εμπόρων και του ποικιλόμορφου πλήθους. Αυτό το Παρίσι παρουσιάζεται σαν πραγματική πρωτεύουσα του εγκλήματος: Δεν έχει προλάβει να συνέλθει από τη φρικιαστική «υπόθεση των δηλητηρίων» και έρχεται αντιμέτωπο με έναν κατά συρροή δολοφόνο, ο οποίος στήνει καρτέρι τη νύχτα για να αρπάξει πολυτελή κοσμήματα σκοτώνοντας τους κατόχους τους. Στο μεταξύ, ο τρόμος πολλαπλασιάζεται από έναν διωκτικό μηχανισμό ο οποίος εφαρμόζει μεθόδους που προσιδιάζουν ολοένα και περισσότερο στο έγκλημα που θέλει να εξαλείψει. Η γηραιά συγγραφέας Μαντλέν ντε Σκιντερί προσπαθεί να βρει τη λύση της σκοτεινής υπόθεσης και να γλιτώσει δύο νέους ανθρώπους, τον Ολιβιέ και τη Μαντλόν, οι οποίοι κατηγορούνται για τη δολοφονία του διάσημου, ιδιοφυούς αλλά και αινιγματικού χρυσοχόου Καρντιγιάκ, πατέρα της Μαντλόν.

Η «Δεσποινίς ντε Σκιντερί» είναι ένα από τα πλέον συναρπαστικά και ιδιαίτερα έργα του Ε.Τ.Α. Χόφμαν, του συγγραφέα που δεν καταπιάστηκε μόνο με τον κόσμο του υπερφυσικού, αλλά ανέδειξε και τον «δαιμονοποιημένο κόσμο» στις αρχές του δέκατου ένατου αιώνα, με όλες τις καταστροφικές δυνάμεις, τις αντιθέσεις, τις συγκρούσεις της κοινωνικής ύπαρξης και της παραγωγικότητας στην καλλιτεχνική δημιουργία. Η «Δεσποινίς ντε Σκιντερί» προσκαλεί τον αναγνώστη και την αναγνώστρια να απολαύσουν την πολύπλευρη επινοητικότητα του συγγραφέα με ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα, στοιχεία αστυνομικής πλοκής και σημεία της πόλης μέσα από την περιδίνηση στη σφαίρα της φαντασίας.

Η φωνή της κοινωνίας των πολιτών

Η απορρύθμιση του κλίματος σκοτώνει. Αναστατώνει τις ζωές εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων, κυρίως των φτωχότερων και πλέον ευάλωτων πληθυσμών. Για να παραμείνει ο πλανήτης μας βιώσιμος, θα πρέπει να παραμείνει ανεκμετάλλευτο περίπου το 80% των γνωστών σήμερα αποθεμάτων ορυκτών καυσίμων.

Ωστόσο, σε καμία περίπτωση δεν βαδίζουμε προς αυτήν την κατεύθυνση. Παρά το γεγονός ότι η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα στο Παρίσι αποδείχθηκε κατά κοινή ομολογία αισθητά κατώτερη των περιστάσεων, καθώς τα κράτη εγκατέλειψαν το στόχο να επιχειρηθούν όλα όσα απαιτούνται για να μην ξεπεράσει η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη τους 2°C, οι Ηνωμένες Πολιτείες του Ντόναλντ Τραμπ αποσύρονται από τη Συμφωνία για το Κλίμα, θεωρώντας την υπερβολικά περιοριστική για τα οικονομικά τους συμφέροντα.

Όμως, αν η αύξηση της θερμοκρασίας ξεπεράσει αυτό το επίπεδο, γίνονται πιθανά ακόμα και τα δυσμενέστερα σενάρια. Γι’ αυτόν το λόγο, η κοινωνία των πολιτών απευθύνει έκκληση για κινητοποίηση και για τη δημιουργία ενός ευρύτατου κινήματος για την επανίδρυση των κοινωνιών μας.

Το παρόν βιβλίο μεταφέρει τη φωνή προσωπικοτήτων από όλον τον κόσμο, ερευνητών που συνειδητοποιούν το αδιέξοδο προς το οποίο οδηγούμαστε σήμερα, αλλά επίσης και τις μαρτυρίες των αναρίθμητων θυμάτων, των κλιματικών προσφύγων και των συλλογικοτήτων που αγωνίζονται για να σταματήσουν τους μηχανισμούς που υπερθερμαίνουν τον πλανήτη. Όλοι αυτοί, μας θυμίζουν την πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής που έχει δρομολογηθεί, την οδύνη και τις ανισότητες που προκαλεί, αλλά μας δείχνουν και τους δρόμους που θα πρέπει να ακολουθήσουμε για να κατορθώσουμε να ξεπεράσουμε την Εποχή των Ορυκτών Καυσίμων.

Πώς τα κύτταρα έγιναν τεχνολογία

Σήμερα η αναφορά σε καλλιέργειες κυττάρων, ιών και κάθε είδους βιολογικού υλικού δεν προκαλεί καμιά έκπληξη. Πώς όμως φτάσαμε σε αυτό το σημείο, από μια εποχή στην οποία ήταν αδιανόητο πως η ζωή θα μπορούσε να υπάρξει έξω από τα σώματα των οργανισμών, στους δοκιμαστικούς σωλήνες και στις φιάλες των εργαστηρίων; Η Hannah Landecker, διευθύντρια του Ινστιτούτου του UCLA για την Κοινωνία και τη Γενετική, μας ξεναγεί σ’ αυτή τη νέα πραγματικότητα, που άλλαξε την έννοια της αθανασίας και αναπροσανατόλισε την επιστήμη και την τεχνολογία.

Μέσα από την παρουσίαση των κύριων βιολογικών και τεχνολογικών εξελίξεων στον τομέα της ιστοκαλλιέργειας κατά τον εικοστό αιώνα, δείχνει ανάγλυφα πόσο επικαλύπτονται τα όρια ανάμεσα στην επιστήμη, την τεχνολογία και την κοινωνία: όταν η ζωή είναι αποσωματοποιημένη και διάχυτη στον χώρο και τον χρόνο –σε ερευνητικά κέντρα και βιομηχανίες– ποια είναι πλέον η έννοια του όρου «βιολογικός»; Η καλλιέργεια της ζωής, μας λέει η Landecker, δεν είναι απλώς μια τεχνική βελτίωση, αλλά μεταβάλλει θεμελιακά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ανθρώπινη κατάσταση.

Στο βιβλίο αυτό, που γράφτηκε το 2013, λίγο πριν από το θάνατό του, ο Ζακ Λε Γκοφ συνοψίζει τα αποτελέσματα μιας μακρόχρονης ερευνητικής πορείας και συγχρόνως θέτει με σαφήνεια τα προβλήματα που κατά τη γνώμη του παραμένουν ανοιχτά. Το πρόβλημα που τον απασχολεί εδώ είναι η περίφημη περιοδολόγηση της ιστορίας: οι διαφορετικοί τρόποι κατάτμησης και οργάνωσης του ιστορικού χρόνου,  η διαμόρφωση συνεχειών και τομών, η διαχείριση της ιστορικής μνήμης μέσα ακριβώς από τη διαίρεσή της. Το ερώτημα είναι πάντα το ίδιο: Είναι η ιστορία ενιαία και συνεχής ή μπορεί να τεμαχίζεται σε λιγότερο ή περισσότερο στεγανά διαμερίσματα, υπακούοντας σε συγκεκριμένα κάθε φορά διανοητικά, ιδεολογικά, πολιτισμικά αιτούμενα;

Γιατί επέρχεται και πως να την αποφύγουμε

Ο σύγχρονος δημόσιος διάλογος σχετικά με τις οικονομικές κρίσεις συνήθως επικεντρώνεται στο ρόλο του δημόσιου χρέους και στο ρόλο που παίζουν στην οικονομική ανάπτυξη οι χρηματοδοτούμενες από το χρέος δημόσιες δαπάνες. Αυτό το διαφωτιστικό και προκλητικό βιβλίο αποδεικνύει ότι εκείνο που περιορίζει την ανάπτυξη και πυροδοτεί οικονομικές τραγωδίες, όπως η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, είναι η ταχύρρυθμη επέκταση του ιδιωτικού και όχι του δημόσιου χρέους.